Bahia rozenhout is een van de klassieke edele houtsoorten, en tegelijk een van de meest verwarrende namen in de houthandel. Zoek je rozenhout eigenschappen, dan kom je online net zo vaak een donkerbruin hout tegen als een licht hout met rode strepen. Dat komt doordat er twee verschillende soorten onder vrijwel dezelfde naam worden verhandeld.
In Nederland is Bahia rozenhout het lichte hout: geelachtig tot rozeachtig van grondkleur, met zalmkleurige tot rode banden en een uitgesproken zoete geur. Het komt alleen in kleine afmetingen op de markt en wordt gebruikt voor inlegwerk, draaiwerk en kleine luxe voorwerpen.
Wat is Bahia rozenhout en waar komt het vandaan?
Bahia rozenhout is de handelsnaam voor het hout van Dalbergia decipularis, een boomsoort uit de vlinderbloemenfamilie die uitsluitend in Brazilië groeit, vooral in de staat Bahia. In het Engels heet het tulipwood of Brazilian tulipwood, in de Verenigde Staten ook pinkwood, en in Brazilië zelf sebastião-de-arruda.
Over de botanische herkomst bestond lang onduidelijkheid. In de negentiende eeuw werd gedacht aan Physocalymma scaberrima, en in de jaren veertig raakte de naam Dalbergia frutescens var. tomentosa in omloop. Sinds ongeveer 1970 is vastgesteld dat het uitsluitend om Dalbergia decipularis gaat. Oudere naslagwerken noemen daarom soms nog een andere naam.
Bahia rozenhout is niet hetzelfde als Rio-palissander
Dit is de belangrijkste valkuil bij deze houtsoort. In het Engels wordt Dalbergia nigra vaak Bahia rosewood genoemd, naast Brazilian rosewood en Rio rosewood. Dat is een compleet ander hout: donkerbruin tot bijna zwart, met sterke donkere strepen, en veel zwaarder beschermd.
Kom je Engelstalige informatie of foto’s tegen waarop een donker, bijna zwart hout staat, dan gaat het vrijwel zeker over Dalbergia nigra en niet over het hout dat je bij een Nederlandse fijnhouthandel als Bahia rozenhout koopt. Ook Nederlandse websites halen deze twee regelmatig door elkaar. Wie zich verdiept in wat er allemaal onder de verzamelnaam palissander valt, komt dit soort naamsverwarring vaker tegen.
Uiterlijk en uitstraling
Het spinthout is crèmewit en steekt duidelijk af tegen het kernhout. Dat kernhout heeft een geelachtige tot rozeachtige grondkleur, met zalmkleurige tot rode banden en strepen die grillig door het oppervlak lopen. Juist het contrast tussen die lichte ondergrond en de rode tekening geeft het hout zijn karakter.
De nerf is fijn en het oppervlak laat zich glad afwerken, met een diepe glans. Vers bewerkt geeft het hout een uitgesproken zoete, kruidige geur af. Aan die geur dankt de soort zijn naam: met rozen heeft het niets te maken.
Over de dichtheid lopen de opgaven uiteen. Afhankelijk van de bron wordt ongeveer 700 tot 1000 kg/m3 genoemd bij 12 procent vochtgehalte. In alle gevallen voelt het hout zwaar en compact aan in de hand.
Waarvoor wordt Bahia rozenhout gebruikt?
Het hout komt alleen in geringe afmetingen op de markt, en dat bepaalt de toepassingen. Je vindt het vooral in inlegwerk op luxe meubelen en in kleine gedraaide voorwerpen: handspiegels, borstels, handgrepen en voorzittershamers. Ook voor kleine meubelonderdelen en decoratief detailwerk wordt het gebruikt.
Voor tafelbladen, vloeren of constructiewerk is het geen realistische keuze. Niet omdat het hout tekortschiet, maar omdat je er de maten simpelweg niet voor krijgt.
CITES en legaal kopen
Sinds 2 januari 2017 valt het volledige geslacht Dalbergia onder bijlage II van CITES, en daarmee ook Bahia rozenhout. Handel, import en export mogen alleen plaatsvinden met de juiste documentatie.
Dat is een lichtere bescherming dan bijlage I, waar Rio-palissander onder valt en waar commerciële handel in wilde herkomst in de praktijk niet mogelijk is. Voor jou als koper betekent bijlage II vooral: vraag altijd naar de papieren. Een handelaar die de herkomst niet kan aantonen, is geen handelaar waar je dit hout koopt.
Bewerkbaarheid
Verspanen gaat doorgaans netjes, maar door de hoge dichtheid is scherp gereedschap noodzakelijk. Bot gereedschap brandt of glanst het oppervlak eerder dan dat het snijdt, zeker bij draaien, frezen en schuren.
Lijmen lukt goed, al helpt het om het oppervlak vlak voor het lijmen te ontvetten. Rozenhoutstof kan bij gevoelige mensen irritatie geven, dus stofafzuiging en een masker zijn verstandig. Werk in kleine stappen: het hout laat zich prachtig afwerken maar vraagt om rust en precisie.
Beschikbaarheid en prijs
Bahia rozenhout is geen gangbaar handelsproduct. Je koopt het bij gespecialiseerde fijnhouthandels, meestal per stuk of per kilo en in kleine afmetingen. Een prijs per vierkante meter is daarom niet zinvol.
De prijzen lopen sterk uiteen, afhankelijk van afmeting, tekening en de aanwezigheid van documentatie. Vergelijk dus niet alleen op prijs maar ook op herkomst en papieren, want dat laatste bepaalt of je het hout legaal kunt gebruiken.
Vergelijkbare houtsoorten
Zoek je dezelfde lichte grondkleur met levendige rode tekening, dan blijft Bahia rozenhout tamelijk uniek. Andere Dalbergia-soorten geven meestal juist een donkerder beeld.
Gaat het je vooral om een levendige tekening in klein draai- en inlegwerk, dan is cocobolo een voor de hand liggend alternatief, al is dat een duidelijk donkerder en sterker gevlamd hout. Wil je je breder oriënteren binnen deze groep, kijk dan op de overzichtspagina met bijzondere houtsoorten.
Wat betekent dit voor jouw project?
Bahia rozenhout is interessant als je iets kleins en verfijnds maakt waarbij tekening en afwerking de doorslag geven. Voor alles wat meters vraagt is het geen optie. En controleer altijd eerst welke soort je in handen hebt, want de naam alleen zegt bij dit hout te weinig.
Veelgestelde vragen over Bahia rozenhout
1. Wat is het verschil tussen Bahia rozenhout en Rio-palissander?
Bahia rozenhout is Dalbergia decipularis: licht hout met rode tekening op een gele of rozeachtige ondergrond. Rio-palissander is Dalbergia nigra: donkerbruin tot bijna zwart. In het Engels wordt die laatste verwarrend genoeg ook Bahia rosewood genoemd, waardoor de twee vaak worden verwisseld.
2. Welke kleur heeft Bahia rozenhout?
Het spinthout is crèmewit, het kernhout geelachtig tot rozeachtig met zalmkleurige tot rode banden. Zie je een egaal donkerbruin of bijna zwart hout, dan kijk je naar een andere soort.
3. Valt Bahia rozenhout onder CITES?
Ja. Sinds 2 januari 2017 staat het hele geslacht Dalbergia op bijlage II. Handel is toegestaan, maar alleen met de juiste documentatie. Vraag je leverancier altijd naar de papieren.
4. Waarvoor gebruik je Bahia rozenhout het best?
Voor inlegwerk, klein draaiwerk en kleine luxe voorwerpen zoals handspiegels, borstels en handgrepen. Het komt alleen in geringe afmetingen op de markt, dus grote toepassingen vallen af.
5. Hoe ruikt Bahia rozenhout?
Vers bewerkt geeft het een duidelijk zoete, kruidige geur af. Die geur is de reden dat het hout rozenhout heet; het heeft niets met rozenstruiken te maken. Zorg bij bewerking voor goede afzuiging.
6. Is Bahia rozenhout geschikt voor een tafel of vloer?
Nee. Het hout wordt niet in de benodigde maten verhandeld en is daarvoor te schaars en te kostbaar. Voor grotere vlakken kijk je beter naar een andere donkere of getekende houtsoort.
Bahia rozenhout is een houtsoort voor liefhebbers die waarde hechten aan tekening, geur en precisie. Werk je klein, zorgvuldig en met aantoonbare herkomst, dan krijg je er een uitzonderlijk materiaal voor terug.
